Sincapların yediği şeye ne denir ?

Sarp

New member
SİNCAPLARIN YEDİĞİ ŞEYE NE DENİR? BİLİMSEL AÇIDAN SİNCAPLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI

Sincapları parkta bir ağacın üzerinde fındık yerken veya toprağa bir şeyler gömerken gördüğümüzde aklımıza genellikle aynı soru geliyor: Sincapların yediği şeye ne denir ve bu hayvanlar gerçekten yalnızca kuruyemişle mi beslenir? Doğaya ve hayvan davranışlarına bilimsel açıdan ilgi duyan biri olarak bu sorunun, ilk bakışta göründüğünden çok daha kapsamlı olduğunu düşünüyorum. Çünkü sincabın yediği besinleri anlamak, yalnızca hayvanların ne tükettiğini öğrenmek değil; ekosistemi, mevsimsel değişimleri, hayatta kalma stratejilerini ve insanlarla yaban hayatı arasındaki ilişkiyi de anlamak demektir.

Konuyu birlikte araştırırken hem günlük hayatta kullanılan ifadeleri hem de zooloji ve ekoloji alanındaki bilimsel kavramları ele alalım. Özellikle hakemli dergilerde yayımlanan araştırmalardan hareket ederek sincapların beslenme düzenini, besin tercihlerini ve bu tercihlerin doğa üzerindeki etkilerini inceleyelim.

1. SİNCAPLARIN YEDİĞİ ŞEYE NE DENİR?

Sincapların yediği şey genel olarak besin, gıda veya yiyecek olarak adlandırılır. Bilimsel terminolojide ise hayvanların tükettiği besinlerin tümü için diyet ya da beslenme rejimi ifadeleri kullanılır. Buradaki diyet sözcüğü, insanlar arasında yaygın olan kilo verme programı anlamına gelmez; bir canlının doğal veya belirli koşullarda tükettiği besinlerin bileşimini ifade eder.

Sincapların beslenmesini daha özel terimlerle açıklamak da mümkündür:

- Tohumculuk (granivori): Tohumların temel besin kaynaklarından biri olması.

- Meyvecilik (frugivori): Meyvelerin önemli bir besin kaynağı olarak tüketilmesi.

- Mantarla beslenme (mikofaji): Mantarların beslenme düzeninde yer alması.

- Hepçillik (omnivori): Bitkisel besinlerin yanında hayvansal kaynaklı besinlerin de tüketilmesi.

Bu kavramların her biri, sincapların beslenmesinin farklı bir yönünü açıklar. Ancak bütün sincap türlerini tek bir kategoriye yerleştirmek doğru değildir. Sincapgiller (Sciuridae) ailesinde ağaçlarda yaşayan türler, yer sincabı olarak bilinen türler ve uçan sincaplar gibi farklı ekolojik özelliklere sahip gruplar bulunur.

Animal Diversity Web'in sincapgiller hakkındaki zoolojik derlemesi, bu hayvanların çoğunlukla ağaç tohumları ve meyvelerle beslendiğini; bununla birlikte böcek, yumurta, mantar ve bazı küçük omurgalıları da tüketebildiğini belirtir. Dolayısıyla sincabın yediği besinlerin tamamına yalnızca fındık veya kuruyemiş demek bilimsel açıdan eksik kalır. Animal Diversity Web+1

Burada önemli bir ayrım var: Bir hayvanın hangi besini yiyebildiği ile doğal ortamında en çok hangi besini tükettiği aynı şey değildir. Sincapların beslenme düzenini anlamak için hem besin çeşitliliğine hem de bu besinlerin ne sıklıkla tüketildiğine bakmak gerekir.

2. SİNCAPLAR EN ÇOK HANGİ BESİNLERİ TÜKETİR?

Sincapların beslenme düzeninde fındık, ceviz, meşe palamudu, çam tohumları ve çeşitli bitki tohumları önemli bir yer tutar. Bunun temel nedenlerinden biri, bu besinlerin enerji bakımından zengin olmasıdır. Özellikle yağ içeriği yüksek tohumlar, hareketli bir yaşam sürdüren ve kış aylarında besin bulmakta zorlanabilen sincaplar için değerlidir.

Bununla birlikte doğal beslenme düzeni yalnızca tohumlardan oluşmaz. Türüne ve yaşadığı çevreye bağlı olarak sincaplar şu besinleri de tüketebilir:

- Meyveler: Elma, çeşitli yabani meyveler ve meyve etleri.

- Bitkisel dokular: Yapraklar, tomurcuklar, genç sürgünler, çiçekler ve ağaç kabukları.

- Mantarlar: Bazı türlerde önemli bir besin kaynağı olan mantarlar.

- Hayvansal kaynaklar: Böcekler, larvalar, yumurtalar ve bazı durumlarda küçük omurgalılar.

- Ağaç tohumları: Çam fıstığı olarak bilinen çam tohumları, meşe palamudu, fındık ve ceviz.

Grant'in 2009 yılında Veterinary Clinics of North America: Exotic Animal Practice dergisinde yayımlanan “Nutrition of Tree-dwelling Squirrels” başlıklı derlemesi, ağaç sincaplarının doğal beslenmesinde tohumların, meyvelerin, tomurcukların, yaprakların, kabukların ve mantarların yer aldığını; omurgasız hayvanların da tüketilebildiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, beslenmenin türlerin ekolojik özelliklerine göre değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan veterinerlik kaynaklarından biridir. PubMed+1

Burada önemli bir nokta daha var: Sincapların bir besini tüketmesi, o besinin onlar için her koşulda ideal olduğu anlamına gelmez. Örneğin insanların sıklıkla verdiği yer fıstığı, sincaplar tarafından tüketilebilse de tek başına dengeli bir beslenme düzeni oluşturmaz. Bir besinin enerji sağlamasıyla bütün gerekli besin öğelerini yeterli miktarda sağlaması birbirinden farklıdır.

Sizce insanların sincaplarla özdeşleştirdiği fındık ve ceviz, gerçekten onların en sevdiği besinler mi, yoksa doğada kolay bulunabildikleri için mi bu kadar sık tüketiliyorlar?

3. BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR SİNCAPLARIN BESLENMESİ HAKKINDA NE SÖYLÜYOR?

Bir hayvanın beslenme alışkanlıklarını anlamanın en güvenilir yollarından biri, davranışlarını doğal ortamında sistematik biçimde gözlemlemektir. Araştırmacılar yalnızca hangi besinin tüketildiğini kaydetmez; besinin ne kadar bulunduğunu, hangi mevsimde tüketildiğini ve hayvanın alternatif besinlere erişip erişemediğini de inceler.

Bu yaklaşımı somut bir örnek üzerinden değerlendirelim.

Shuttleworth araştırması: 1994–1996

Craig Michael Shuttleworth'un 2000 yılında Wildlife Biology dergisinde yayımlanan araştırması, İngiltere'nin Formby bölgesinde yaşayan kızıl sincapların beslenmesini incelemiştir. Çalışma, yaklaşık 40 hektarlık bir ormanlık alanda Mayıs 1994 ile Temmuz 1996 arasında yürütülmüştür.

Araştırmacı, sincapların yiyecek arama davranışlarını belirli aralıklarla gözlemlemiş ve kaydetmiştir. Gözlemler sırasında hayvanların yerde mi, ağaç gövdesinde mi, yoksa ağaç tacında mı bulunduğu; besin arama, tüketme ve saklama davranışları değerlendirilmiştir. Ayrıca çam kozalaklarının bolluğu ile sincapların beslenme tercihleri karşılaştırılmıştır.

Çalışmanın dikkat çekici sonuçları şunlardır:

- Doğal besinler, özellikle çam tohumları, tomurcuklar ve çiçekler, ek besin olarak yer fıstığı sunulmasına rağmen tüketilmeye devam etmiştir.

- Geç kış ve ilkbaharda doğal tohumların azaldığı dönemde yer fıstığı, gözlenen besin öğelerinin yüzde 30–56'sını oluşturmuştur.

- Sincapların yer fıstığını ne ölçüde tükettiği, yalnızca yer fıstığının bulunabilirliğiyle değil, doğal çam kozalaklarının bolluğuyla da ilişkili bulunmuştur.

- Sincaplar fazla besinleri farklı noktalara saklama davranışını sürdürmüştür. Araştırmada belirlenen saklanmış besinlerin yüzde 90'ını yer fıstığı oluşturmuştur.

Bu oranları doğru yorumlamak önemlidir. Yüzde 30–56 değeri, toplam kalorinin değil, araştırmada kaydedilen besin öğelerinin oranını ifade eder. Dolayısıyla bu rakamı sincapların enerjisinin yüzde 30–56'sını yer fıstığından aldığı şeklinde aktarmak doğru olmaz. Araştırmacı, enerji katkısını ayrıca değerlendirmiştir. Wiley Online Library

Bu araştırma bize ne anlatıyor? Sincapların beslenme tercihleri yalnızca damak tadıyla açıklanamaz. Doğal kaynakların bolluğu, besinlerin besleyici değeri, mevsim ve yiyeceğe ulaşmak için harcanan çaba da kararlarını etkiler.

Bilimsel açıdan bakıldığında bu, optimal besin arama kuramı ile ilişkilendirilebilir. Bu kuram, hayvanların yiyecek ararken elde edecekleri enerji ile bunun için harcayacakları zaman ve enerji arasındaki dengeyi nasıl kurduklarını inceler. Elbette hayvanların her zaman kusursuz veya bilinçli hesaplamalar yaptığı söylenemez; burada söz konusu olan, davranışların çevresel koşullar ve evrimsel uyum çerçevesinde değerlendirilmesidir.
 
Üst